 |
 |
|
Wydawnictwo "Folklor Muzyczny Okolic Konina" WOJEWÓDZTWO KONIŃSKIE JAKO REGION ETNOGRAFICZNY Byłe województwo konińskie nie było jednolite etnograficznie. Stanowiło obszar przejściowy pomiędzy, różnymi stykającymi się na tym terenie, regionami. Obszar województwa należy w większości do historycznej Wielkopolski, ale obejmuje także południowe peryferie Kujaw (w swojej części północnej), zachodnią połać dawnej ziemi Łęczyckiej (w części południowej) a od wschodu wkracza w zachodnie rubieże Mazowsza. Z racji peryferyjności regionalnej nigdy nie były te tereny systematycznie badane przez zbieraczy folkloru. Nieliczne zapisane melodie znajdują się w różnych rozproszonych wydawnictwach, a wiele prac w ogóle pomija repertuar z tej części Polski. Na obecny stan zachowania kultury ludowej znaczny wpływ miały przemiany historyczno-gospodarcze szczególnie dwóch ostatnich wieków. Najsilniejsze piętno na krajobraz kulturowy wywarła porozbiorowa granica pomiędzy Prusami i Rosją. Na skutek tych zmian ziemie, teraz już byłego, województwa konińskiego znalazły się prawie w całości po stronie zaboru rosyjskiego, będąc jednak pod wpływem odmiennych systemów politycznych i gospodarczych obu państw zaborczych. Po II wojnie światowej nastąpiły silne przeobrażenia wywołane gwałtowną industrializacją związaną z przemysłem opartym na wydobyciu węgla brunatnego. Położenie geograficzne na styku różnych regionów determinuje odmienne oblicze kulturowe poszczególnych części tego neoregionu. Widoczne jest to w sferze materialnej - budownictwie, strojach ludowych a także niematerialnej np. w gwarze ludowej, folklorze muzycznym kultywowanym przez zespoły śpiewacze lub funkcjonującym w pamięci mieszkańców wsi. LUDOWE ZESPOŁY ŚPIEWACZE Na terenie byłego województwa konińskiego działa 20 zespołów śpiewaczych. Najliczniejsza grupa zespołów reprezentuje region kujawski, następnie wielkopolski. Niektóre zespoły posiadają kapele ludowe, które funkcjonują integralnie z grupą śpiewaczą wykonują jednak osobny repertuar. Zespoły śpiewacze są autentycznym i żywym przejawem funkcjonowania folkloru w twórczości wsi. Znaczący rozwój tej formy wykonawstwa rozwinął się w województwie konińskim w II połowie lat osiemdziesiątych. Bazą dla tego typu zespołów były licznie działające zespoły Kół Gospodyń Wiejskich, skupione w klubach wiejskich, a wykonujące różnorodny repertuar, najczęściej nieludowy. Sytuacja zmieniła się z chwilą zorganizowania w 1984r. I Wojewódzkiego Przeglądu Zespołów Ludowych. Wówczas to zespoły zaczęły specjalizować się w wykonawstwie folkloru. Dopiero jednak za sprawą działań instruktorów WOKWA w Koninie rozpoczęto wnikliwe badania i działania oraz konsultacje z etnomuzykologami, które spowodowały zasadniczą zmianę strojów i repertuaru. Odrzucono wówczas także szereg naleciałości estradowych, które wypaczały autentyczną praktykę śpiewu ludowego. Cechą różnicującą w pierwszym rzędzie oblicze zespołów są stroje, będące w większości rekonstrukcjami strojów z okolic zamieszkałych przez członków zespołów. Do odtworzenia strojów wykorzystano przede wszystkim zbiory własne zespołów, zdjęcia, resztki ubiorów, wywiady środowiskowe. Rekonstrukcji dokonywano w konsultacji z etnografami z Poznania i Włocławka. Stan zachowania strojów i świadomość członków zespołów w tym zakresie należy uznać za zadowalające. Zespoły śpiewacze, kapele ludowe oraz soliści osiągają znaczące osiągnięcia na licznych ogólnopolskich festiwalach folklorystycznych, także na tym najbardziej prestiżowym w Kazimierzu Dolnym. FOLKLOR MUZYCZNY Z OKOLIC KONINA Różnorodność etnograficzna województwa, peryferyjność regionów spowodowały, że tereny te nie były chętnie odwiedzane przez zbieraczy folkloru. Penetracja archiwów PR w Warszawie i Instytutu Sztuki PAN - Pracowni Badań nad Polskim Folklorem Muzycznym w Poznaniu nie przyniosła zadowalających rezultatów. Z drugiej strony przegląd funkcjonującego w województwie ludowego ruchu śpiewaczego - liczne nagrody solistów śpiewaków i skrzypków na Festiwalu Kapel i Śpiewaków w Kazimierzu Dolnym - oraz prowadzone badania terenowe dowodzą, że w pamięci mieszkańców wsi żywe są jeszcze zwyczaje, obrzędy i repertuar muzyczny często o dużej wartości etnograficznej. Na początku lat 90-tych zainicjowano cykl wydawniczy "Folklor Muzyczny Województwa Konińskiego". Wydawnictwo powstało jako rezultat badań folklorystycznych prowadzonych przez instruktorów Centrum Kultury i Sztuki w Koninie. (Obecna nazwa cyklu po zmianach administracyjnych "Folklor Muzyczny z okolic Konina") Celem wydawnictwa jest dokumentacja zachowanego materiału muzycznego, stworzenie źródła repertuaru dla istniejących zespołów śpiewaczych. Ze względu na różnorodność regionalną województwa wydawnictwo ma formę cykliczną, w postaci zeszytów naukowych. Równocześnie ukazują się kasety magnetofonowe z najlepiej zachowanym repertuarem muzycznym i praktyką wykonawczą. Wydawnictwo ma charakter niekomercyjny. Finansowane jest z funduszu Centrum Kultury i Sztuki w Koninie. Mamy świadomość tego, że wydawnictwo spełnia ogromną rolę, dokumentuje tę sztukę, która ulega ogromnej degradacji. Z zeszytów korzystają studenci Uniwersytetu im. A. Mickiewicza i Akademii Muzycznej w Poznaniu. Opinia o cyklu wydawniczym prof. Bogusława Linette z UAM w Poznaniu. (...)Wyrażam słowa podziękowania za przesłane mi wydawnictwo w postaci czwartego zeszytu "Folkloru Muzycznego województwa konińskiego" wraz z kasetą magnetofonową zawierającą nagranie materiału muzycznego. Równocześnie jako etnomuzykolog zajmujący się zawodowo polską muzyką ludową, pragnę przekazać wyrazy uznania za podjętą inicjatywę wydawniczą szczególnie za jej nowatorską w Polsce formę równorzędnej publikacji materiału fonograficznego i zeszytu zawierającego jego muzyczne transkrypcje, dokonane przez fachowych muzykologów. Kolejne edycje cyklu obejmujące pieśni i melodie z czterech różnych punktów byłego województwa konińskiego, stanowią już znacząca serię wydawnictwa, które - miejmy nadzieję - będzie kontynuowane mimo likwidacji województwa, przyczyniając się do popularyzacji folkloru muzycznego wschodniej wielkopolski. Jest ono potrzebne tym bardziej, że w dotychczasowych badaniach etnomuzykologicznych region ten pozostał zaniedbany w porównaniu z resztą wielkopolski, a stan dokumentacji tamtejszego folkloru w literaturze jest daleko niewystarczający.(...) Prof.dr hab.Bogusław Linette
|
